ქართველი რომ სუფრასთან ჯდება, პირველად მშვიდობას ადღეგრძელებსო - გვეუბნება ის, ვინც მშვიდობის იდეის გარყვნამდე ჯერ „ღირსება“, „იმედი“ და „ოცნება“ მოგვპარა. 

ომი თუ მშვიდობა? როცა მავანი ასეთ კითხვას გისვამს, უდავოდ შლეგი უნდა იყო, მშვიდობა რომ არ აირჩიო, მაგრამ თუ იქვე საკუთარი თავს არ ჰკითხავ, რა არის მშვიდობა თავისუფლების გარეშე, მაშინ ასევე უდავოა, რომ სხვას გაუჩნდება კითხვა - რა ადამიანი ხარ შენ?!

გასულ წელს „ქართულმა ოცნებამ“ საქართ­ველოს პოლიტიკური ლანდშაფტის „გაჯან­სა­ღების“ პირობა დადო. აღნიშნული დაპი­რების სულისკვეთება არც პარტიათა ფუ­ნ­­ქ­ციონირებისა და მათი კომუნიკაციის სტი­ლის გაუმჯობესება ყოფილა და არც - აღ­ნიშნული მიზნის მისაღწევად მეტი საე­რ­თაშორისო დახმარების შეთავაზება.

„მე არ შევმცდარვარ არც შევარდნაძის, არც სააკაშვილის და არც ივანიშვილის დროს!“ - იჯდა ერთი, ყველამთავრობაგამოცვლილი ყოფილი “მეოცნებე“ ამას წინათ კრიტიკული არხის ეთერში და თავის პოლიტიკურ სისპეტაკეში თავგამოდებით არწმუნებდა საზოგადოებას. 

ერთი შეხედვით, სათაურში გამოტანილი კით­ხვის მთავარ ადრესატად უკრაინა მოია­ზრება.  მათთვის, ვინც გამიზნულად ავრცელებს პროპაგანდას უკრაინის განადგურებასა და გადაშენებასთან დაკავ­შირებით, (მაგ., „დაწყდა ხალხი; რა უქნა/ეს (პრეზიდენტმა ზელენსკიმ და დიფ სთეითმა) საწყალ უკრაინას“ და ა.შ.) უკრაინა ერთადერთი „მოპასუხეა“.  

მე-18 საუკუნის მიწურულს, იმ საბედისწერო გეორგიევსკის ტრაქტატის ამოქმედებიდან მალევე,  ქართველი კაცის ოცნება ერთგ­ვარად დაეფუძნა რუსულ ნარატივს, რომ­ლის ძირითადი მახასიათებლები იყო: თვითმ­პყრობელობა, სენტიმენტალიზმი, წარსუ­ლის იდილიად წარმოჩენა, უმოქმედობა, პასი­ური საზოგადოებრივი თვითშეგნება და ცხოველური ტკბობა მარტივი, სტაბილური და უღიმღამო ყოველდღიურობით.

რეალურ ისტორიაში 1991 წლის დეკემბერში საქართველოში, რუსეთის წაქეზებით, შეიარა­ღებული გადატრიალება მოხდა და სახელმწიფო ჩამოიშალა. ალტერნატიულ ისტორიაში კი, რომელსაც აქ ვყვებით, ეს ამბავი ყველასთვის მოულოდნელად სხვანაირად განვითარდა. პატრი­ოტიზმმა და გონიერებამ შუღლსა და სიხარბეს სძლია.

„ნიჟარაძე“ - საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროს გამომავალ მრავალ­ფეროვან პრესაში, მათ შორის გაზეთ „კომუ­ნისტში“, ფრაგმენტულად, მხოლოდ გვარით მოიხსენიებოდა საქართველოს სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის კონტრდაზვერვის ის ოფიცერი, რომელმაც არაერთი მნიშვნელოვანი ოპერაცია ჩაატარა და რუსეთის კომპარტიის ადგილობრივი სატელიტის - საქართველოს ბოლშევიკური იატაკქვეშეთის ნამდვილი რის­ხვა იყო.

საქართველოში არ მოიძებნება ოჯახი, რო­მელსაც მეორე მსოფლიო ომმა დაღი არ დაასვა. ჩვენმა ქვეყანამ უდიდესი მსხვერპლი გაიღო, სამასი ათასზე მეტი დაღუპული, უამრავი დაჭრილ-დასახიჩრებული – ფიზიკურად თუ ფსიქოლოგიურად. ბევრმა ოჯახმა შეწყვიტა არსებობა, ბევრი ბავშვი გაიზარდა ობლობაში.

რაც თავი მახსოვს, თბილისში, მთაწმინდაზე, ვცხოვრობ და როდესმე რომც გამოვიცვალო სახლი, მაინც მთაწმინდაზე ვიცხოვრებ სულით, გულით, გონებით. არადა, კინაღამ ვერელად დავიბადე. აი, როგორ იყო ეს ამბავი:

კარგი მოსამართლეებისა და სასამართლოს არსებობა მნიშვნელოვანია როგორც ადა­მიანის უფლებების დასაცავად, ისე კანო­ნის უზენაესობის უზრუნველსაყოფად, ხელი­სუფლების თვითნებობის აღსაკვეთად და ქვეყანაში სტაბილური ეკონომიკური განვი­თარების მხარდასაჭერად. თუმცა, კარგი მოსამართლე ასევე აუცილებელია საზო­გადოების უფრო ვიწრო სპექტრისთვისაც - იურისტებს ვგულისხმობ.

დღეს ძალიან ხშირად საუბრობენ მოტივაციაზე და იქმნება შთაბეჭდილება, რომ მხოლოდ მოტივაციაა უმთავრესი ინსტრუმენტი მიზნის მისაღწევად. ამ პროცესში კი, რატომღაც, ნაკლები ყურადღება ეთმობა დისციპლინას.

ენა ცოცხალი ორგანიზამია. ენები მუდმივად ვითარდებიან, სესხულობენ სიტყვებს სხვა ენებიდან, ერგებიან ახალ დროებას. ენა ბუნებრივად იცვლება, როგროც წესი, თან­და­თან და განგრძობითი პერიოდის გან­მავ­ლობაში, ისე, რომ მნიშვნელოვანი ცვლი­ლებების დამკვიდრებას ადამიანთა სამი ან მეტი თაობის ცვლა სჭირდება.

„იმ დიდი გამოცდილების გათვალისწინებით, რომელიც სამყაროსგან შევიძინე, თუ მორალისა და ვალდებულებების შესახებ რამე დანამდვილებით ვიცი, ყველაფერი ფეხბურთის დამსახურებაა. ის მცირედი, რაც მორალის შესახებ გამეგება, საფეხბურთო მოედნებსა და თეატრის სცენებზე ვისწავლე - ფეხბურთის მოედანი და თეატრის სცენა იყო ჩემი ნამდვილი უნივერსიტეტი.“

ჟურნალ „ახალი ივერიის“ მთავარმა რედაქტორმა, ზაზა ბიბილაშვილმა, ინტერვიუ ჩაწერა ტომ გორდონ პალმერთან — სოციალურ მეცნიერებათა თეორიტიკოსთან, პოლიტოლოგთან (ოქს­­ფორ­დის უნივერსიტეტის დოქტორი) და ლიბერალური პრინციპებისათვის მებრძოლ ვეტერან აქტივისტთან. 1980-იან წლებში ტომ პალმერს კომუნისტურ ქვეყნებში მალულად შეჰქონდა აკრძალული ლიტერატურა, საბეჭდი აპარატები, სხვა ტექნიკური საშუალებები და წლების განმავლობაში თანამშრომლობდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში არსებული კლასიკური ლიბერალიზმის ანალიტიკურ ცენტრებთან. ტომ პალმერი აფილირებულია არაერთ ორგანიზაციასთან, მათ შორის მადრიდის თავისუფლების განვითარების ფონდთან (Fundación para el Avance de la Libertad), კატონის ინსტიტუტთან (Cato Institute), Atlas Network-თან და IES Europe-თან. ინტერვიუში გამოთქმული მოსაზრებები ავტორის პირად პოზიციას ასახავს.

2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის მიერ უკრაინაზე განხორციელებული სრულ­მას­შტაბიანი აგრესია შეუქცევადი გეოპოლი­ტიკური ძვრების დასაწყისი გახდა. თებერ­ვლის იმ მძიმე დღეებში ალბათ ვერავინ წარმოიდგენდა, რომ ომი 1400 დღეზე მეტხანს გაგრძელდებოდა და ხანგრძლივობით „დიდ სამამულო ომსაც“ გადაუსწრებდა, თან ისე, რომ ომის მეოთხე წელს რუსეთის გლობალური გავლენები შესამჩნევად შესუსტებული იქნე­ბოდა.

საქართველოს შესახებ ცოდნამ ამერიკის შე­ერთებულ შტატებამდე გვიან მიაღწია. ევროპელ მოგზაურებს, ვაჭრებსა და მისიონერებს საქარ­თველოსა და კავკასიასთან გაცილებით ადრე ჰქონდათ შეხება. შავი ზღვა და აბრეშუმის გზა უხსოვარი დროიდან იზიდავდა როგორც ევროპის სავაჭრო იმპერიებს, ისე სახარების მქადაგებელ მისიონერებს, განსაკუთრებით ვატიკანიდან. ამის ნათელი მაგალითებია კათოლიკე მისიონერები - არქანჯელო ლამბერ­ტი და დონ კრისტოფორო დე კასტელი, რომლებიც XVII საუკუნეში ქართული კულტურისა და ადათ-წესების გულმოდგინე მკვლევრებად ჩამოყალიბდნენ.

სიმართლე თავის გზას ყოველთვის გაიკვლევს და სიმართლე უზრუნველყოფს რეჟიმის გა­სა­მართლებას. გასამართლებას არა მხო­ლოდ აქ, დანაშაულის ჩადენის ადგილზე, არა­მედ საერთაშორისო თანამეგობრობის წინა­შეც. შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც მრავალგვარი იქნება - როგორც სისხლის სამართლებლივი, საპატიმრო, ისე ფინანსური, მათთვის ყველაზე მტკივნეული და მორა­ლურიც, რაც ალბათ, ყველაზე ნაკლებად ად­არდებთ, მაგრამ მაინც.

იმ დღეს ჩემს თავზე რაღაც გასკდა. ზუსტად თავს ზემოთ. ნაცნობი ხმებიდან ეს ხმა ყველაზე მეტად აფეთქებისას ჰგავდა. ჭურვის აფეთქებისას. მაგრამ არ მოჰყოლია დარტყმის ტალღა. არავინ მომკვდარა, ცეცხლი და ბუღი არსად ავარდნილა.

„გულში დიდი ეჭვი ჩაუვარდა. ეხლა მარტო იმის დარდი ჰქონდა, შეეტყო — რაში ტყუვდება: იმაში, რომ ეს მართალი თვალთმაქცობაა და ტყუილი ჩამორჩობა, თუ მართალი ჩამორჩობაა. სწორედ გითხრათ, პირველში მოტყუებას, უფრო ჰთაკილობდა მისი გული: აბა თვალთმაქცობამ ტყუილი მართლად როგორ უნდა მაჩვენოს ამ დროულ კაცსაო. და მართალი-კი რომ ტყუილი გამომდგარიყო, ეგ არაფერი; მაგას როგორღაც უფრო ადვილად ჰყაბულდებოდა ჩვენი პეტრე.“

2007 წელს მშვიდობის, დემოკრატიისა და გან­ვითარების კავკასიურმა ინსტიტუტმა, ფონდ კო­რდეიდის (ჰოლანდია) და საზოგადოების ინ­ს­ტი­ტუტის კვლევითი ცენტრების ფონდის (უნგრე­თი) მხარდაჭერით, გამოსცა სერია „საზ­ოგადოება და პოლიტიკის“ მეექვსე წიგნი, რომელშიც სხვა სტატიებთან ერთად დაიბეჭდა ქართველი მეცნიერებისა და მკვლევრების წერილები „10 შეკითხვა საქართველოს დამოუკიდებლობის 15 წლისთავზე“. ათვლის წერტილად აღებული იყო დამოუკიდებლობის საერთაშორისოდ აღ­ია­რება, ანუ 1992 წელი.

ბოლო წლებში კვლავ აქტუალური გახდა ქარ­თული კულტურულ-პოლიტიკური იდენტობის სა­კითხი. ლიბერალურ ვექტორს კონსერვატიული ცვლის. იმისთვის, რომ ცვლილება ქმედითი იყოს, იგი სიმბოლურ დონეზე უნდა მა­ნიფესტირდეს. ამიტომ ეროვნული ჰაბიტუსის სიმბოლური მანიფესტაცია პოლიტიკური სა­კითხი გახდა.

-   ლევ ტროცკი ხომ თქვენი ფანი იყო. თქვენც თანაუგრძნობდით. -   სანახევროდ. ეგ ამბობდა, რომ რევოლუ­ციას თავიდან სისხლი და გვემა მოჰყვება, ცოტა ხნის მერე კი ხალხი მიიღებს საყოველთაო ბედნიერებასო. ამაში სანახევროდ ვიყავი და ვარ დარწმუნებული, იმიტომ რომ ამ აზრის მხოლოდ პირველი ნაწილის მჯეროდა. - ირონიული ღიმილით უპასუხა ინტელიგენტური გარეგნობის ხმელმა მოხუცმა.

თბილისზე მინდა დავწერო, მე რომ გავიზარდე, იმ დროის თბილისზე! უამრავი ფაქტი, სურათი, მოგონება  მეხვევა თავს, მაგრამ არ ვიცი, საიდან დავიწყო... ახლა ისეთი რამ დამემართა სკოლაში ქართულის საკონტროლო წერის დროს, „თემის“ დაწყება რომ გიჭირდა და შეიძლება რვეულის ფურცელიც ამოგეხია საკუთარი პრიმიტიულობით შეწუხებულს.

აფხაზეთში საომარი მოქმედებების დაწ­ყე­ბი­დან ორ დღეში, 1992 წლის 16 აგვი­სტოს, ქართულმა საჯარისო ნაწილებმა განახორ­ციელეს საზღვაო დესანტირება გაგრის ზონაში. იმ პერიოდში საქართველოს სამხედრო და­ნიშნულების მცურავი საშუალებები არ გააჩნდა, ამიტომ შევარდნაძის ხელისუფლებას „მეგობრული დახმარება“ რუსულმა არმიამ გაუწია. სეპარატისტული პროპაგანდა რუსეთის ამ ნაბიჯს დღემდე ისე ფუთავს, თითქოს აფხაზთა რიგებში დაბნეულობის შესატანად, დესანტირებისას ქართულმა სამხედრო კა­ტარღებმა რუსული დროშები აღმართეს გემებზე.